Een LIS-implementatietraject verloopt in opeenvolgende fasen: van voorbereiding en selectie tot configuratie, testen, training en uiteindelijk de go-live. Het hele proces vraagt om nauwe samenwerking tussen laboratoriumspecialisten, ICT-professionals en zorgmanagers. Afhankelijk van de omvang van de organisatie en de complexiteit van de koppelingen duurt een implementatie gemiddeld zes maanden tot twee jaar. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het implementeren van een laboratoriuminformatiesysteem.
Een LIS-implementatietraject doorloopt doorgaans vijf hoofdfasen: voorbereiding, selectie en contractering, inrichting en configuratie, testen en training, en ten slotte de go-live met nazorg. Elke fase heeft een eigen doel en vraagt om specifieke betrokkenheid van de juiste mensen binnen de organisatie.
Een gestructureerde aanpak van deze fasen voorkomt dat problemen pas laat in het traject zichtbaar worden, wanneer ze moeilijker en duurder zijn om op te lossen. Meer over implementatietrajecten in de zorg lees je op onze themapagina.
Bij een LIS-implementatie zijn meerdere disciplines betrokken: laboratoriumspecialisten, ICT-medewerkers, projectmanagers, eindgebruikers en vaak ook externe adviseurs. De samenwerking tussen deze partijen bepaalt in grote mate of het traject soepel verloopt.
Vanuit het laboratorium zijn analisten, laboratoriumartsen en hoofdanalisten onmisbaar. Zij kennen de werkprocessen van binnenuit en kunnen beoordelen of de configuratie aansluit op de dagelijkse praktijk. De ICT-afdeling draagt zorg voor de technische infrastructuur, de koppelingen met andere systemen zoals het EPD of ZIS, en de beveiliging van patiëntgegevens.
Daarnaast speelt het management een rol bij het bewaken van scope, budget en planning. Een projectmanager houdt overzicht over alle betrokken partijen en stuurt bij waar nodig. Bij grotere implementaties is ook een stuurgroep actief die beslissingen neemt over prioriteiten en risico’s.
De grootste risico’s bij het implementeren van een laboratoriumsysteem zijn: onvoldoende voorbereiding op de technische koppelingen, onderschatting van de impact op werkprocessen, gebrekkige betrokkenheid van eindgebruikers en een te krappe planning. Deze factoren leiden regelmatig tot vertraging, extra kosten of een systeem dat niet aansluit op de praktijk.
Koppelingen met andere systemen vormen technisch gezien vaak het meest complexe onderdeel. Een LIS staat zelden op zichzelf: het wisselt gegevens uit met het EPD, het ZIS, externe laboratoria en soms ook met regionale netwerken. Als deze koppelingen niet tijdig worden getest, kunnen ze bij de go-live voor serieuze problemen zorgen.
Een ander veelvoorkomend risico is weerstand bij medewerkers. Wanneer eindgebruikers te laat worden betrokken bij de inrichting en training, neemt de kans op fouten na de go-live toe. Goede procesoptimalisatie vooraf helpt je om werkwijzen te standaardiseren voordat ze worden ingericht in het nieuwe systeem, wat de adoptie aanzienlijk vergemakkelijkt.
Een LIS-implementatietraject duurt gemiddeld zes maanden tot twee jaar, afhankelijk van de omvang van de organisatie, het aantal koppelingen en de complexiteit van de laboratoriumprocessen. Kleinere zorgorganisaties of zelfstandige laboratoria kunnen sneller schakelen; grote ziekenhuizen met meerdere locaties en uitgebreide systeemlandschappen hebben meer tijd nodig.
De selectiefase alleen al kan enkele maanden in beslag nemen als er een uitgebreide marktverkenning en leveranciersbeoordeling plaatsvindt. De technische inrichting en het testen vormen daarna de meest tijdsintensieve onderdelen. Wie deze fasen onderschat, loopt het risico dat de go-live meerdere keren wordt uitgesteld.
Een realistische planning houdt rekening met buffers voor onverwachte technische complicaties, aanpassingen in de configuratie op basis van testresultaten en voldoende tijd voor training van alle gebruikersgroepen.
Na de go-live van een nieuw LIS volgt een stabilisatieperiode waarin het systeem in de praktijk op schaal wordt getest. Gebruikers werken voor het eerst live met het systeem, wat onvermijdelijk leidt tot vragen, kleine fouten en aanpassingen. Extra ondersteuning op de werkvloer is in deze fase belangrijk.
In de weken na de go-live worden resterende knelpunten in de configuratie opgelost, worden rapportages gecontroleerd op juistheid en worden koppelingen gemonitord op foutloos berichtenverkeer. Pas wanneer het systeem stabiel draait en gebruikers zelfstandig werken, wordt de projectorganisatie afgebouwd.
Daarna begint het reguliere beheer: updates, gebruikersbeheer, incidentafhandeling en periodieke evaluaties van de systeeminrichting. Voor organisaties zonder voldoende interne capaciteit is het verstandig om dit beheer structureel te beleggen, intern of extern.
Het is verstandig een externe partij in te schakelen wanneer de interne kennis of capaciteit ontbreekt om het traject zelfstandig te begeleiden, wanneer de organisatie voor het eerst een LIS implementeert, of wanneer de complexiteit van koppelingen en processen de reguliere projectcapaciteit overstijgt.
Externe adviseurs brengen ervaring mee vanuit vergelijkbare trajecten bij andere zorgorganisaties. Ze herkennen risico’s eerder, weten welke vragen ze moeten stellen aan leveranciers en kunnen als neutrale partij fungeren tussen het laboratorium, de ICT-afdeling en het management. Dat maakt besluitvorming sneller en voorkomt dat interne belangen het projectresultaat vertragen.
Ook in specifieke fasen kan externe ondersteuning waardevol zijn: bij de selectie van een leverancier, bij de technische architectuur van koppelingen, of als projectmanager die het overzicht bewaakt. Business analyse als dienst biedt hiervoor een flexibele invulling zonder dat je een vaste medewerker hoeft aan te nemen.
Wij begeleiden zorgorganisaties door het volledige LIS-implementatietraject, van de eerste analyse tot en met de stabilisatie na de go-live. Onze adviseurs kennen de laboratoriumprocessen van binnenuit en spreken zowel de taal van het laboratorium als die van ICT en management.
Wat we concreet voor je doen:
Wil je weten wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen bij een LIS-implementatie? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee.
Laat uw zorgen, onze zorgen worden.
Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.